Program „Bezpieczna Klasa” opiera się na współczesnym rozumieniu rozwoju dziecka, zgodnie z którym kompetencje emocjonalne, społeczne i zdrowotne kształtują się przede wszystkim poprzez codzienne doświadczenia i relacje – w klasie, grupie rówieśniczej, rodzinie oraz środowisku wychowawczym. „Widzę. Wspieram. Reaguję.” to ogólnopolski program wzmacniania odporności psychicznej oraz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w szkole i w sieci. Jego celem jest wspieranie dobrostanu młodych ludzi poprzez edukację zdrowotną, emocjonalną i społeczną, a także rozwijanie umiejętności budowania bezpiecznych relacji, radzenia sobie z wyzwaniami oraz świadomego korzystania z przestrzeni cyfrowej.
Zdrowie psychiczne dziecka nie jest rozumiane wyłącznie jako brak trudności, lecz jako zdolność do rozpoznawania własnych stanów, regulowania napięcia, budowania bezpiecznych relacji, radzenia sobie z frustracją i korzystania ze wsparcia. Program zakłada, że profilaktyka zdrowia psychicznego zaczyna się od codziennych mikrokompetencji, takich jak:
- rozpoznawanie emocji,
- nazywanie potrzeb,
- rozumienie sygnałów z ciała,
- regulowanie pobudzenia,
- komunikowanie granic,
- proszenie o pomoc,
- naprawa relacji po konflikcie,
- doświadczenie przynależności do grupy.
To podejście jest zgodne z rekomendacjami World Health Organization dotyczącymi promocji zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz budowania dobrostanu w środowisku szkolnym.
Fundament pedagogiczny: SEL. Podstawą programu jest model CASEL – Social and Emotional Learning, opisujący rozwój pięciu kluczowych obszarów funkcjonowania dziecka:
- samoświadomość,
- samoregulacja,
- świadomość społeczna,
- umiejętności relacyjne,
- odpowiedzialne podejmowanie decyzji.
Program Bezpieczna Klasa adaptuje te założenia do polskiego środowiska edukacyjnego, rozwijając je w czterech filarach:
- samoświadomość emocjonalna,
- samoregulacja i odporność psychiczna,
- relacje i komunikacja,
- bezpieczeństwo, granice i funkcjonowanie w grupie.
SEL jest obecnie jednym z najlepiej przebadanych kierunków profilaktyki uniwersalnej i edukacji społeczno-emocjonalnej.
Uczenie przez doświadczenie. Program opiera się na pedagogice learning by doing. Dziecko nie uczy się kompetencji relacyjnych przez wykład, lecz przez:
- ruch,
- zabawę,
- modelowanie społeczne,
- odgrywanie scenek,
- refleksję nad wyborem,
- doświadczenie współpracy,
- powtarzalny trening mikrozachowań.
Dlatego program wykorzystuje:
- workbook dziecka,
- karty decyzji,
- krótkie sytuacje społeczne,
- interaktywne powtórki,
- rytuały grupowe,
- ćwiczenia ciała i oddechu.
Takie podejście jest zgodne z rekomendacjami UNESCO dotyczącymi edukacji dla dobrostanu i rozwoju kompetencji psychospołecznych.
Integracja ciała i emocji. Program opiera się na założeniu, że emocja zawsze ma wymiar cielesny. Dziecko najpierw doświadcza emocji w ciele:
- napięcia,
- pobudzenia,
- ścisku,
- przyspieszonego oddechu,
- potrzeby ruchu lub wycofania.
Dopiero później nadaje temu znaczenie poznawcze.
Dlatego w programie obecne są:
- praca z oddechem,
- rozpoznawanie sygnałów ciała,
- ćwiczenia wyciszające,
- strategie zatrzymania,
- budowanie samouspokojenia.
To podejście jest spójne z wiedzą z zakresu neuropsychologii rozwojowej i współczesnych modeli samoregulacji.
Szkoła jako środowisko zdrowia. Program opiera się na modelu Whole-School Approach / Health Promoting School, zgodnie z którym szkoła jest nie tylko miejscem nauczania, ale również środowiskiem budowania zdrowia psychicznego i społecznego bezpieczeństwa. Dlatego Bezpieczna Klasa obejmuje trzy poziomy:
dziecko
rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych
nauczyciel
narzędzia pracy, ścieżki reagowania, materiały metodyczne
rodzic
materiały „Rozumiem i wspieram”, wspólny język emocji i relacji
Takie podejście znacząco zwiększa trwałość efektów.
Fundament autorski programu: model 4K. Autorskim elementem programu jest model:
4K
Kontakt
rozpoznaję, co się ze mną dzieje
Kompetencja
rozumiem mechanizm i poznaję narzędzia
Konsekwencja
widzę skutki wyboru zachowań
Krok
wdrażam małą zmianę
Model 4K buduje u dziecka sprawczość i przenosi naukę z poziomu „wiem” na poziom „umiem zastosować”.
Program „Bezpieczna Klasa” był już realizowany z sukcesem na grupie migranckiej ok 100 osób (dzieci i młodzież) w Warszawie i Gdańsku przy współpracy ze Szkołą Inteligencji Emocjonalnej MOTUS School, tj. centrum edukacji psychologicznej, które zajmuje się w Polsce wsparciem społeczności migranckich w związku z wojną w Ukrainie. Program spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem rodzin w kryzysie i skutkował poprawą funkcjonowania psycho-społecznego dzieci